Verdun

Chwefror – Rhagfyr 1916

Yr Almaen yn ymosod ar ddinas hanesyddol Ffrengig, Verdun i geisio bwrw Ffrainc mas o’r rhyfel.

Ar ddiwedd 1915 penderfynodd cadfridogion yr Almaen ar gynllun newydd gyda’r gobaith o fwrw Ffrainc allan o’r rhyfel. Credant os gallent drechu Ffrainc yna ni fydd Prydain yn gallu parhau i ymladd ar eu pen eu hunain a byddai’r Almaen yn ennill y rhyfel.

Y cynllun oedd ymosod ar y Ffrancod yn ninas Verdun. Nid oedd Verdun yn allweddol i fyddin Ffrainc ond roedd ganddi arwyddocâd hanesyddol felly byddent yn sicr o frwydro’n galed amdani. Er bod amddiffynfeydd cryf yn Verdun amgylchynodd yr Almaenwyr hi o dair ochr. Roedd yr Almaenwyr yn gobeithio y byddai’r Ffrancod yn danfon eu holl atgyfnerthion i geisio amddiffyn Verdun ac felly roedd cyfle iddynt drechu’r Ffrancod yna.

Dechreuodd yr ymosodiad ym mis Chwefror 1916 ac roedd hi’n frwydr ffyrnig tu hwnt. Gyda chefnogaeth magnelau, cipiodd yr Almaenwyr un o’r caerau a oedd yn amddiffyn Verdun.

Am gyfnod, edrychai fel bod cynllun yr Almaenwyr yn gweithio a bod y Ffrancod yn debygol o ddymchwel. Yna fe gymerodd comander Ffrengig newydd yr awenau, sef Henri-Philippe Petain. Dywedodd wrth y fyddin na fyddent yn rhoi’r gorau, gan annog y milwyr i barhau i frwydro. Achubodd hwn y ddinas ond roedd y Ffrancod yn parhau i ddioddef colledion anferth yn y brwydro.

Roedd Verdun yn gymaint o frwydr i’r Ffrancod roedd angen cymorth y Prydeinwyr arnynt i lansio ymosodiad mewn man arall er mwyn tynnu rhai o filwyr yr Almaen i ffwrdd o Verdun. Datblygodd hyn i fod yn Ymosodiad y Somme.

Brwydr Verdun oedd y frwydr hiraf yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Parhaodd tan fis Rhagfyr 1916 pan lansiodd y Ffrancod ymosodiad mawr a dechreuodd yr Almaenwyr gilio.

Mae haneswyr yn anghytuno ynglŷn â faint o filwyr cafodd eu lladd a’u clwyfo yn Verdun ond mae amcangyfrif dibynadwy yn rhoi ffigwr y colledion yn 700,000 gan gynnwys 300,000 yn farw.

Roedd yr ardal hyn yn cael ei adnabod fel Cefnen y Dyn Marw. Dyma oedd effaith magnelau.

Roedd yr ardal hyn yn cael ei adnabod fel Cefnen y Dyn Marw. Dyma oedd effaith magnelau.

Mae’r llun o’r awyr hyn yn dangos beth sydd ar ôl o un o gaerau hanesyddol a oedd yn amddiffyn Verdun. Gallwch weld faint o weithiau mae’r ardal wedi cael ei dargedu gan fagnelau.

See the progress of the Western Front on our animated battle map